ناهار می‌‌خوردیم. گفتم که قصد دارم بروم شریف.

پرستو لطفاً گفت که می‌تواند مرا تا ایستگاهِ متروی قیطریه ببرد. مصطفی گفت که می‌تواند مرا تا خودِ دانشگاه ببرد (خودش هم می‌خواست سخنرانی را گوش کند).

به مصطفی گفتم "می‌شود مرا از ایستگاهِ قیطریه ببری؟"

طبیعتاً فوراً اضافه کردم "خودت قضاوت کن: اگر چنین خانمی حاضر بود تا جایی برساندت چه می‌کردی؟"

مصطفی: "من که اصلاً به‌کلـّی بی‌خیالِ سخنرانی می‌شدم."

"یک‌دلی" را به این معنا به‌کار برده‌ام.

اواخرِ صحبتِ نسبتاً کوتاهِ تلفنی دِینا پرسیده بوده است "می‌خواهی بیشتر صحبت کنیم؟"

"نه… تو روشن کرده‌ای که در این مورد کوتاه نمی‌آیی، من هم در این چند ماه دیده‌ام که تحمل‌ِ وضع برایم خیلی سخت است. واقعاً بهتر است مدتی دور باشیم."

خداحافظی.

چند روز بعد به دینا تلفن کرده بوده است، شکوه‌کنان از اینکه که دینا از او نخواسته نرود. و دینا گفته بوده "ببین، تو آدم بالغِ پخته‌ای هستی و حتماً فکرهایت را کرده بوده‌ا‌‌ی. هنوز هم فکر می‌کنم لازمه‌ی جدی‌گرفتنِ تو این بود که اصرار نکنم."

از قدیم به نظرم رسیده بود که سخنران می‌تواند بر نظامِ گذشتِ زمان اثر بگذارد. امروز احساس کردم این سخنرانِ بد به طرزِ خیلی خوبی دارد این کار را می‌کند. برای دست‌کم دهمین بار بود که به ساعتِ بزرگِ پشتِ سرش نگاه می‌کردم. هنوز ده‌ونیم هم نشده بود. انگار عقربه‌ها اصلاً تکان نمی‌خوردند.

جلسه ساعتِ ده شروع شده بود. دیگر طاقت نیاوردم: ادب را کنار گذاشتم—ردیفِ جلو نشسته بودم—و به ساعتِ مچی‌ام نگاه کردم. ده‌ و چهل‌وسه دقیقه بود. ساعتِ سالن واقعاً خوابیده بود.

خیلی‌ها می‌دانند که لرد در آخرین کتابِ مهمِ فلسفی‌اش (پاراگرافِ دوم از بخشِ Dی فصلِ "امرِ واقع، باور، صدق، و معرفت") مثالی آورده که مدعای مقاله‌ی پانزده سال بعدِ گِتیه را اثبات می‌کند. ساعتی خوابیده است—مثلاً در ساعتِ ده و بیست دقیقه. باور دارید که ساعت نخوابیده است [مثلاً این ساعت ساعتِ بزرگِ معروفی است در میدانِ بزرگِ شهر، و معمولاً خوب کار می‌کند]، و تصادفاً در ده و بیست دقیقه به این ساعت نگاه می‌کنید. باور می‌کنید که ساعت ده و بیست دقیقه است. این باورِ صادقِ موجهْ معرفت نیست. [راسل در اینجا از موجه‌بودن حرفی نمی‌زند.]

در همه‌ی چند سالی که در لندن و در همه‌ی چندین سالی که در سیاتل زندگی می‌کردم هر وقت هشت روزِ متوالی باران می‌بارید خودکشی می‌کردم. خودکشی‌هایم هم معمولاً موفق بود. (دوستِ منطقدان‌ام همین را درباره‌ی ایامِ زندگی‌اش در یزد می‌گفت.)
 

شاعر انکار می‌کرد: "خیر: هیچ نظری به نیما نداشتم در این شعر."

هر چه کردم قبول نکرد که ذکرِ یوش مسلماً راجع است به نیما. عصبانی‌ام کرد. چاقو… به هر حال، حالا دیگر مؤلف مرده است.

بی هیچ ادعایی در موردِ فهمِ مقاله‌ی مشهورِ بارت.

اورشلیم، بالاخره.

برای دیدنِ او آمده بودم که می‌گفتند چنان حرف‌هایی می‌زده—چنان کارهایی که می‌گفتند می‌کند را که بعضی ساحران هم می‌توانند. معبد آرام نبود.

کاسبان و خریداران را بیرون می‌راند و بساطِ صرافان و کبوترفروشان را واژگون می‌کرد و به آرامی می‌خروشید "مکتوب است خانه‌ی مرا خانه‌ی دعا خواهند خواند؛ اما شما لانه‌ی دزدان‌اش می‌کنید." خودش بود.

با بیش از همه‌ی توان‌ام خیز گرفتم: "ای ناصری…" شنیدم. برگشت و دیدم. به طرف‌ام آمد.

ولی هر نابالغی که در معبد بود زمزمه کرد—و زیاد بودند—"هوشیعانا، ابنِ داوودا"، و به طرف‌ام که می‌آمد معلوم بود که در فکرِ اعتراضِ لحظه‌ی بعدِ کاهنان است. بی درنگ و تأمل دستی به پای من و بر چشمانِ آن دیگری کشید، و برگشت که اولیای کیشِ کهنه را با نقلِ درخشانِ قولی از مزامیر ساکت کند.

و من حاضر بودم پای دیگرم را هم بدهم تا، به‌جای شفای این‌یکی، کمی نگاه‌ام کرده باشد.

۱۳۸۰.
. برای الی. بعد از خواندنِ متــّی ۱۵-۲۱:۱۲.

در دوران‌های ماقبل تاریخ جریانِ آبی‌ای در اقیانوسی بوده؛ اشکالی دارد بگوییم که جهتِ گردش‌اش جهتِ گردشِ عقربه‌های ساعت بوده؟ حکیم در صفحه‌ی ماقبلِ آخرِ مقاله‌ی کلاسیکی می‌گوید که چنین توصیفی غیرطبیعی است بی آنکه به واسطه‌ی این غیرطبیعی‌بودنْ غلط باشد. به نظرِ من که حتی غیرطبیعی هم نیست که بگوییم (اگر درست باشد) که چشمانِ ارسطو به راسل می‌مانست.

ترانه‌ را نشنیده بودم (آن بخشِ خاص از عشقْ در واقع را هنوز هم ندیده‌ام)؛ اما این زبانِ حال‌ام بود در اولِ زمستانِ آن سال:

آه من همین‌ام که هستم
هر چه بخواهم می‌کنم
اما نمی‌توانم پنهان کنم که
نخواهم رفت، نخواهم خفت
نفس نمی‌توانم کشید
تا اینکه بیارامی اینجا در کنارم.

گفت "هیچ اقدامِ مربوطی نمی‌کنی؛ نشسته‌ای در محلِ کارَت، انتظارِ مائده هم داری؟"

گفتم "دولت آن است که بی خونِ دل آید به کنار."